web
analytics

Enerji Müh. Y.Lisans Programı

Enerji Mühendisliği Yüksek Lisans Programı Eğitim Planı
Bu program 2017/18 Eğitim Öğretim Yılı’ndan itibaren programa başlayan ve 2016/17 Eğitim/Öğretim Yılı’nda Bilimsel Hazırlık okuyanlar için geçerlidir. Daha önceki senelerde programam kayıt yaptıranlar eski programa tabidirler.

Zorunlu Dersler

ENE 500 Yüksek Lisans Tezi (0-1)Kredisiz 26
ENE 599* Araştırma Semineri (0-2)Kredisiz 8
ME 521 İleri Termodinamik (3-0)3 8
CE 508** İleri Akışkanlar Mekaniği (3-0)3 8
CHE 526** İleri Akışkanlar Mekaniği (3-0)3 8
ME 534** İleri Akışkanlar Mekaniği (3-0)3 8
ME 599*** Mühendislik Araştırmaları Metodu ve Etiği (0-2)NC 3
CHE 591*** Teknik Yazım ve Etik Konular (3-0)3 8
ENE 8XX Uzmanlık Alanı Çalışmaları (8-0)Kredisiz 4

* Bütün Yüksek Lisans öğrencileri, Yüksek Lisans Semineri dersini ilk 4 yarıyıl içerisinde almak zorundadır.
**Grup derslerden sadece biri seçilmelidir.
***Grup derslerden sadece biri seçilmelidir.

Disiplinlerarası program öğrencileri, 8XX dersini danışmanlarının bağlı olduğu anabilim dalından alacaklardır.

Toplam kredi (en az) : 21
Kredili alınacak derslerin sayısı (en az) : 7

Enerji Mühendisliği Programına kaydolan öğrenciler “Rüzgar Enerjisi” yada “Bina Enerji Performansı” çalışma alanlarından birini seçerlerse, aşağıda listelenen zorunlu ve seçmeli dersler içinden seçim yapmalıdırlar.

Eksik krediler, diğer programlardan yada üniversitelerden alınacak dersler ile tamamlanabilir.

Alan 1: Rüzgar Enerjisi
Zorunlu Dersler

ENE510 Rüzgar Enerji Sistemlerinin Prensipleri (3-0)3 8

Seçmeli Dersler

Aşağıda verilen seçmeli ders listesinden en az 3 ders seçilmelidir.

Enerji Mühendisliği

ENE 511 Rüzgar Enerjileri Meteorolojisi (3-0)3 8
ENE 512 Rüzgar Türbinleri Aerodinamiği I (3-2)4 8
ENE 513 Rüzgar Türbinleri Aerodinamiği II (3-2)4 8
ENE 556 Enerji Mühendisliği Çalışmaları (1-4)3 Ö.K. Öğr. Üye. onayı 8
ENE 572 Enerji Ekonomisi ve İşletmeciliği (3-0)3 8
ENE 580 Enerji Mühendisliğinde Özel Konular (3-0)3 8
ENE 590 Teknik Rapor Yazımı (0-2)Kredisiz 8

 

Makina Mühendisliği

ME 511 Makina Mühendisliğinde Sayısal Yöntemler (3-0) 3 8
ME 516 Titreşimlerde Sonlu Elemanlar Analizi (3-0) 3 8
ME 518 Titreşimlerde Analitik Metodlar (3-0) 3 8
ME 519 İleri Mukavemet (3-0) 3 8
ME 526 Türbülans Teorisi (3-0) 3 8
ME 527 Türbülans-II: Deneyler ve Bilgisayarlı Hesaplamalar (2-2) 3 8
ME 536 Akışkanlar Dinamiğinde Sayısal Yöntemler (3-0) 3 8
ME 550 Rüzgar Enerjisi (3-0) 3 8
ME 559 Plakalar ve Paneller (3-0) 3 8
ME 560 Sandviç Yapılar (3-0) 3 8
ME 563 Elastisite Teorisi (3-0) 3 8
ME 570 Yapay İşlem Zekası (3-0) 3 8
ME 576 Makinaların Bilgisayarla Kontrolü (3-0) 3 8
ME 578 Olasılık Bazlı Muhakeme (3-0) 3 8
ME 583 Endüstriyel Hata Tespiti ve Teşhisi (3-0) 3 8
ME 587 Mikrodenetleyicili Gömülü Sistemler (3-0) 3 8
ME 590 Mühendislikte Analitik Teknikler (3-0) 3 7

 

Elektik-Elektronik Mühendisliği

EE 502 Doğrusal Sistem Kuramı (3-0)3 9
EE 503 İşlemsel Araştırma İçin Matematik ve Eniyileme (3-0)3 9
EE 532 Dinamik Sistemler için Stokastik Analiz ve Kestirim (3-0)3 9
EE 533 Sayısal İşaret İşleme (3-0)3 9
EE 556 Doğrusal Olmayan Sistemlerin Çözümlenmesi (3-0)3 9
EE 559 Doğrusal Olmayan Denetçi Tasarımı (3-0)3 9

 

İnşaat Mühendisliği

CE 501 Mühendislikte İleri Analitik Metodlar (3-0)3 8
CE 506 Hidrolojik Zaman Serileri Analizi (3-0)3 7
CE 507 Hidrolik Yapıların Projelendirilmesi (3-0)3 7
CE 511 Kıyı Mühendisliği (3-0)3 8
CE 513 Elastisite Teorisi (3-0)3 7
CE 518 Deprem Mühendisliği (3-0)3 7
CE 519 İleri Çelik Yapı Tasarımı (3-0)3 7
CE 521 Betonarme Elemanlar (3-0)3 7
CE 526 İleri Zemin Mekaniği II (3-0)3 7
CE 527 İleri Zemin Mekaniği I (3-0)3 8
CE 528 Zemin Davranışının Değerlendirilmesi (3-0)3 7
CE 529 Zemin Dinamiği (3-0)3 8
CE 541 Yapısal Güvenlik (3-0)3 7
CE 543 Yapı Temellerinin İleri Tasarımı ve İnşaası (3-0)3 7
CE 550 Geoteknik Deprem Mühendisliği (3-0)3 8
CE 551 Optimizasyon ve Tasarım (3-0)3 7
CE 572 Yapı Kontrolü (3-0)3 8

 

Diğer Bölümler

CENG 501 İstatistiksel Veri İşlemeye Giriş (3-0)3 9
CP 790 İstatistiksel Modelleme ve Tahmin Yöntemleri (3-0)3 7

 

Alan 2: Bina Enerji Performansı
Seçmeli Dersler

Aşağıda verilen seçmeli ders listesinden en az 5 ders seçilmelidir.

Enerji Mühendisliği

ENE 556 Enerji Mühendisliği Çalışmaları (1-4)3 Ö.K. Öğr. Üye. onayı 8
ENE 572 Enerji Ekonomisi ve İşletmeciliği (3-0)3 8
ENE 580 Enerji Mühendisliğinde Özel Konular (3-0)3 8
ENE 590 Teknik Rapor Yazımı (0-2)Kredisiz 8

 

Makina Mühendisliği

 

ME 523 Isı İletimi (3-0)3 8
ME 524 Deney Tasarımı (1-4)3 8
ME 532 Isı Taşınımı (3-0)3 8
ME 534 İleri Akışkanlar Mekaniği (3-0)3 8
ME 536 Akışkanlar Dinamiğinde  Sayısal Yöntemler (3-0)3 8
ME 590 Mühendislikte Analitik Teknikler (3-0)3 7

 

Mimarlık

 

AR 581 Yapı Fiziği Temel İlkeleri (2-2)3 8
AR 582 Enerji Etkin Tasarım (3-0)3 7
AR 583 Günışığı Tasarımı ve Analizi Temel İlkeleri (3-0)3 7
AR 584 Bina Enerji Simülasyonuna Giriş (3-0)3 7
AR 585 Binalarda Enerjinin Temelleri (3-0)3 7
AR 586 Binalarda Isı Transferi (3-0)3 7
AR 588 Bina Uygulamalarında Sayısal Isı Geçişi

ve Akışa Giriş

(3-0)3 7
AR 589 Enerji Etkin Aydınlatma Tasarımı (3-0)3 7
AR 590 Bütünleşik Tasarım ve Yapı Bilgi Modelleme (3-0)3 7

 

 

Diğer Bölümler

 

CHE    539 Bina İçi Hava Kirliliği (3-0)3 7
CENG 501 İstatistiksel Veri İşlemeye Giriş (3-0)3 9
CP 790 İstatistiksel Modelleme ve Tahmin Yöntemleri (3-0)3 7

DERS İÇERİKLERİ

Enerji Mühendisliği

Zorunlu Dersler

ENE 500        Yüksek Lisans Tezi                                   (0-1) Kredisiz               AKTS: 26

Deneysel ve/veya teorik araştırma konusuyla ilgili olabilir. İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü yüksek lisans programınca istenen şartlar yerine getirilmelidir.

ENE      8XX             Uzmanlık Alanı Çalışmaları                        (8-0)NC                      AKTS: 4

Yüksek Lisans öğrencileri belli bir konu seçip genelinde kendi tez danışmanları olan bir öğretim üyesinin yönlendirmesi ile o konuyu inceler.

ENE 599        Araştırma Semineri                                  (0-2) Kredisiz               AKTS: 3

Her öğrenci araştırma alanında bir seminer verecek ve dersin öğretim üyesince değerlendirilecektir. Seminerin başlığı, öğrenci ve danışmanı tarafından kararlaştırılacaktır.

ME 521          İleri Termodinamik                                     (3-0) 3                         AKTS: 8

Güç üretimi, maksimum güç koşulları. Dış ve iç tersinmezlikler. Buhar türbinlü güç santralları, Gaz türbinli güç santralları. Birleşik buhar ve gaz türbini çevrimleri. Güneş gücü. Atmosfer dışı güneş santralları. Termodinamik tasarım: Isı değiştirgeçleri. Isıl enerji depolama. Kütle değiştiricileri.

CE 508           İleri Akışkanlar Mekaniği                           (3-0)3                          AKTS: 8

Dönen akışkanlar. Navier-Stokes denklem ve çözümlerinin katmanlı akımlarda kullanılışı. Hudut şartları ve çözüm teknikleri. Türbülansın tabiatı. Reynolds denklemleri . Türbülans modellemeye giriş.

CHE 526        İleri Akışkanlar Mekaniği                           (3-0)3                          AKTS: 8

Vizkoz olmayan akışkan, Euler denklemi, Bernoulli denklemi, Kelvin teoremi, irrasyonel hareket, Stoke akım fonksiyonu, vortisite, Navier Stoke denklemlerinin analitik ve nümerik çözümleri, durgun taşınım denklemi, lubrikasyon teorisine giriş, vortisite transport denklemi, laminar ve turbulant sınır tabakaları, turbulansa giriş.

ME 534          İleri Akışkanlar Mekaniği                           (3-0) 3                         AKTS: 8

Temel kavramlar. Matematik altyapı. Akımın temel denklemleri. Hareket analizi. Kuvvet ve gerilme analizi. Akış teoremlerinin denklemleri. Sıkıştırılamaz potansiyel akım.

ME      599    Mühendislik Araştırmaları Metodu ve Etiği              (0-2)Kredisiz          AKTS: 3

Literatür taraması nasıl yapılır, araştırma nasıl tasarlanır, bir çalışmanın sonuçları nasıl analiz edilir ve sunulur, teknik yayın nasıl hazırlanır, teknik yayın sistemi nasıl işler, araştırmada çıkar çatışması, çevresel etik, bağımsız değerlendirme yayın sürecinde etik sorunlar, insan nesnesi araştırmaları, araştırma suistimali, sorumlu yazarlık, rehberlik etiği, ihbarcılık ve kamu yararını koruma zorunluluğu.

CHE 591        Teknik Yazım ve Etik Konular                              (3-0) 3                         AKTS: 8

Teknik Yazma’ya Giriş, Materyal ve Metodlar Bölümü Nasıl Yazılır, Sonuçlar Bölümü Nasıl Yazılır, Etkili Tablo ve Figürler Nasıl Hazırlanır, Giriş Bölümü Nasıl Yazılır, Referanslar Nasıl Verilir, İngilizce’nin kullanılışı ve Yanlışlıklar, Fazlalıklardan Kaçınma, Kısaltmalar Ne Zaman ve Nasıl Kullanılır, Özet Bölümü Nasıl Yazılır, Başlık Nasıl Hazırlanır, Yazarlar ve Adressler Nasıl Dizilir,  Yazı Nasıl Bilgisayarda Yazılıp Bitirilir, Tartışma Bölümü Bölümü Nasıl Yazılır, Teşekkür Nasıl İfade Edilir, Bir Özet Yayını Nasıl Yazılır, Bir Konferans Raporu Nasıl Yazılır, Bir Kitap Özeti Nasıl Yazılır, Bir Master Tezi Nasıl Yazılır, Bir Poster Nasıl Hazırlanır, Bir Yazı Nasıl Gönderilir ve Yayınlanır, Yayınlanma Prosesi, Bir Yayın Sözlü Olarak Nasıl Sunulur, Etik Konular, Haklar ve İzinler. Ayrıca, her bir öğrenciye teknik bir konuda bir yazma ödevi verilecektir.

 

Alan 1: Rüzgar Enerjisi:

Zorunlu Dersler

ENE 510          Rüzgar Enerji Sistemlerinin Prensipleri              (3-0)3              AKTS : 8

Ders rüzgar enerjilerinin tarihçesi ve geleceği, Türkiye ve dünyada rüzgar enerjilerinin durumu, rüzgar türbinlerinin temel çalışma prensipleri, rüzgar enerjileri dalları (i) Meteoroloji (ii)Aerodinamik ve (iii) Kontrol dalları hakkında temel bilgiler içermektedir. Ayrıca, saha gezileri ile ders içeriği desteklenmektedir.Bu dersi alan öğrenciler kanat, rotor, dişli kutusu,jeneratör, frenler, gövde ve kule hakkında ve ayrıca şebeke bağlantısı, yatırım modelleme, çevre etkisi ve rüzgar ölçümleri konusunda bilgi sahibi olurlar.

 

Seçmeli Dersler

Enerji Mühendisliği

ENE 511        Rüzgar Enerjileri Meteorolojisi                             (3-0)3              AKTS: 8

Dersin sonunda öğrenci analiz, istatistik, atmosferik sınır tabaka, Monin-Obukhov uzunluğu, benzerlik teoremi, stabilite analizi, türbülans, rüzgar izi ve rüzgar akış modelleme konularında bilgi sahibi olur.

 

ENE 512        Rüzgar Türbinleri Aerodinamiği I                        (3-2)4              AKTS: 8

 

Bu dersin içeriği akışkanlar mekaniği konusunda lisans dersleri almış bir öğrenciyi, rüzgar enerjileri aerodinamiğine taşıma amaçlı bir köprü niteliğindedir. Derste kullanılan Blade Element Momentum (BEM) teorisi ile rüzgar enerjileri meteorolojisi, kontrol mekanizmaları aerodinamik yapıyla bağlanır ve öğrenci ders sonunda bir rüzgar türbinini taslak tasarımı için yeterli teorik bilgiye sahip olur. Ayrıca, bazı önemli aerodinamik durumların (vortex, kanat ucu kaybı, rotor ve kule etkisi gibi) hesaplama ve tasarlama konusunda da özel alt başlıklarla bilgi verilmiştir. Ders tüm bunların üstüne doğal olarak rüzgar türbin aeroelastisite konusunda temel bilgiler de barındırmaktadır.

ENE 513        Rüzgar Türbinleri Aerodinamiği I I                      (3-2)4              AKTS: 8

Dinamik rüzgar izi ve dinamik stall modelleri ile birlikte kanat tasarım güncellemesi, malzeme kullanımı, vortex üretici hesaplamaları incelenecektir. Ayrıca dönme/yatma modelleme, rüzgar modelleme ve yorulma hesabı gibi destekleyici hesaplama teknikleri çalışılacaktır.

ENE 556        Enerji Mühendisliği Çalışmaları                            (1-4) 3             AKTS: 8
Bir grup veya bireysel tasarım projeleri. Tasarım çalışması öğrencinin mühendislik geçmişine bağlı birçok konuları kapsar ve tasarım kavramı, teknik analiz, ekonomik ve emniyet incelemeleri bunlara dahildir. Bir rapor ve sözlü savunma istenecektir.

Ö.K. öğretim üyesinin onayı.

ENE 572        Enerji Ekonomisi ve İşletmeciliği                           (3-0)3              AKTS: 8

Enerji ekonomisi ve işletmeciliğine giriş Ekonomi ve karar verme mekanizması. Yatırım ve karar verme mekanizması. Yatırım analizi ve kararı. Enerji ekonomisi ve işletmesinde kullanılan teknikler. Başa-baş analizi. Lineer programlama. Lineer programları içeren problemler. Fiyat analizi.

ENE 580        Enerji Mühendisliğinde Özel Konular                  (3-0)3              AKTS: 8

Enerji mühendisliğinde özel konular, yönlendirilmiş grup çalışması ile yürütülür. 

ENE 590        Teknik Rapor Yazımı                                  (0-2) Kredisiz            AKTS: 8

Süreli yayın makalelerinin, raporların, tezin hazırlanması ve yürütülmesi. Araştırma metodları. Taslak ve düzeltme yöntemleri. Tez tasarımı. Dergi makaleleri ve raporların yazımı.

Makina Mühendisliği

ME 511      Makina Mühendisliğinde Sayısal Yöntemler (3-0) 3                        AKTS: 8

Temel sayısal yöntemlerin gözden geçirilmesi. Kısmi Diferansiyel denklemlerin türleri. Başlangıç ve sınır koşullar. Sonlu farklar. “Explicit” ve “Implicit” yöntemler. Değişimli yönlü “Impilicit” yöntem. Çoklu düğüm noktalı ve çoklu seviyeli yöntemler. Sonlu hacim yöntemi. Sonlu elemanlar yöntemi. Spektral yöntem.

ME 516          Titreşimlerde Sonlu Elemanlar Analizi                 (3-0)3                          AKTS: 8

Hareket denkleminin formülasyonu. Eleman enerji fonksiyonları. Yerdeğiştirme yöntemi ile sonlu elemanlar. Plakların düzlem içi titreşimleri. Katıların titreşimleri. Plakların eğilme titreşimleri. Serbest titreşim analizi. Zorlanmış cevap.

ME 518          Titreşimlerde Analitik Metodlar                            (3-0)3              AKTS: 8

Sistemlerin davranışları, Dinamiğin ileri prensipleri. Titreşim çalışmaları için özel kavramlar. Doğal titreşim biçimleri: Ayrık sistemler – Sürekli sistemler – Yaklaşık Yöntemler. Sönümsüz sistem cevabı. Sürekli sistemlerin dönüşüm yöntemleri ile çözümü- Dalga çözümleri. Sönümlü sistemler. Birleşik etkiler altında titreşim.

ME 519          İleri Mukavemet                                                      (3-0)3              AKTS: 8

Mukavemet’in kısa tanıtımı. Gerilme ve sekildeğiştirme teorileri. Gerilme-şekil değiştirme bağıntıları. Elastik olmayan davranış. Enerji yöntemleri. Burulma. Çubukların simetrik olmayan eğilmesi ve kayma merkezleri. Eğri çubuklar. Elastik zemin üzerindeki çubuklar. Kalın cidarlı silindirler ve dönen diskler. Kolonların kararlılığı. Plaklar ve kabuklar.

ME 526          Türbülans Teorisi                                                    (3-0)3              AKTS: 8

Türbülanslı akışlar için hareket denklenlerinin çıkartılması ve bu denklemlerde ortaya çıkan türbülans üretim, disipasyon, difüzyon gibi mekanizmaların anlaşılması. Von- Karman’nın logaritmik kanununun tartışılması ve anlaşılması.  Kolmogorov’un tübülans teorisinin tartışılması ve kaskat enerji akışının anlaşılması. Türbülans dinamiği teorisinin incelenmesi. Bir duvar tarafından sınırlandırılmış ve sınırlandırılmamış türbülanslı akışların incelenmesi. Türbülansın istatistiksel incelenmesi ve yorumları. Türbülansın spektral teorisi.

ME 527          Türbülans II: Deneyler ve Bilgisayarlı Hesaplamalar     (2-2)3              AKTS: 8

Türbülanslı akış teorisinin kısa bir hatırlatılması. Türbülanslı akış çalışmalarında sık kullanılan deneysel metodlar: Hot-wire, Laser Dopler –LDA- and Partical Image Anemometry PIV. “Closure” problemine ve cebirik modellerin incelenmesi. Bir ve iki denklemli modellerin incelenmesi. Boussinesq tipindeki yaklaşımlar üzerine tartışmalar . Büyük Eddy Modellesi (Large Eddy Simulation -LES-) üzerine çalışmalar.

ME 536          Akışkanlar Dinamiğinde  Sayısal Yöntemler                   (3-0)3              AKTS: 8

Akışkanlar dinamiğinde temel denklemler. Denklemlerin boyutsuzlaştırılması, sınır şartlar, akış tiplerine göre denklemlerin basitleştirilmesi. Akışların matemetiksel olarak sınıflandırılması. “Vorticity-stream function” yaklaşımı. Temel değişken yaklaşımı. Basınç denklemi. Sonlu farklar yöntemi.  Difüzyon ve konveksiyon terimlerin sonlu farklar formu. Sınır şartların uygulanması. Sonlu hacimler yöntemi. SIMPLER algoritma.  Türbülans akışlar ve denkelmeleri. Standart k-ε modeli. Grid ağının oluşturulmasına giriş.

ME 550          Rüzgar Enerjisi                                                       (3-0)3                          AKTS: 8

Rüzgar türbinleri teorisi. Rüzgar akımları teorisi. Rüzgar türbinlerinin tipleri ve tasarımı. Rüzgar çiftlikleri. Rüzgar güç santrallarının ekonomik analizi.

ME 559          Plakalar ve Paneller                                    (3-0)3              AKTS: 8

Isotropik plaka ve paneller: Kartezyen koordinatlarda lineer elastisite denklemleri. Isotropik dikdörtgen plakalarda temel denklerin elde edilmesi. Plakalarda termal gerilmeler. Dairesel isotropik plakalar. İsotropik plakaların burkulması. İsotropik plakalarda titreşim. Minimum potansiyel enerji teoremi, Hamilton prensibi ve uygulamaları. Kompozit plaka ve paneller:  Anisotropik elastisite ve kompozit lamina teorisine giriş.  Plaka denge denklemlerinin elde edilmesi. Kompozit plakalarda eğilme. Navier ve Levy çözümleri. “Transverse shear” deformasyon etkileri. Kompozit plakalarda burkulma. Kompozit plakalarda lineer ve nonlinear titreşim. Enerji metotları.

ME 560          Sandviç Yapılar                                                       (3-0)3              AKTS: 8

Sandwich yapılar: esasları, avantajları ve kullanım alanları.  Anisotropik elastisite ve kompozit lamina teorisine giriş. Sandwich plakalarda (panel) temel denklemlerin elde edilmesi. Kompozit kiriş, kolon ve çubuklar. Sandwich yapılarda enerji metotları. Minimum potansiyel enerji ve Reissner varyasyonel teoremleri. Dikdörtgen sandwich plakala çözümleri. Sandwich malzemelerde termal ve nem etkilerinin incelenmesi. Sandwich yapılarda termoelastik problemler ve polimer matris malzemelerde higrotermal etkilerin incelenmesi.

ME 563          Elastisite Teorisi                                                       (3-0) 3             AKTS: 8

Gerilme ve gerilme analizi. Temel denklemler. Elastisitede düzlemsel problemler. Kirişlerin bükülmesi ve eğilmesi. Varyasyonel yöntemler.Minimum potansiyel enerji teoremleri.Varyasyonel yöntemlerle yaklaşık çözümler. Kabuk teorisine giriş.

ME 570          Yapay İşlem Zekası                                                 (3-0)3              AKTS: 8

Klasik yapay zekaya ve akıllı optimizasyona giriş. “Network” teorisinden sanal tavlamadaki soğuma parametresine mantıksal çıkarım ve karar verme. Doğanın en başarılı olduğu tabii proseslerin simulasyonu: Evrim. Klasik ve modern işlem zekasının mütalaası.

ME 576          Makinaların Bilgisayarla Kontrolu                       (3-0)3              AKTS: 8

Bilgisayar organizasyonu. İkili mantık, veri ve bilgi işleme. Sayısal-analog, analog-sayısal dönüşüm. Kesici arabirim. Bilgisayar kontrol sensörleri. Tezgah kontrolunda komut üretimi. Doğrusal ve kübik polinomlarin, eğrisel fonksiyonların kullanımı. Step motorların açık devre pozisyon kontrolu.

ME 578          Olasılık Bazlı Muhakeme                                        (3-0)3              AKTS: 8

Konvansiyonel AI konularında geçerli, olasılık bazlı muhakemeye giriş (OBM). Önceki olasılıkların tam bilinmediği ortamlarda karar verme. Tutarsız ve belirsiz datayla başa çıkma teknikleri. Sensör ve gürültünün modellenmesi. Gürültülü ortamlarda sensör verisinin optimizasyonu. Enformasyon teorisiyle beraber entropinin bir karar verme vasıtası olarak kullanımı. Gürültülü ve stokastik ortamlarda kullanılan deterministik modellemeye en iyi alternatif olan ve kullanılmaya çoktan başlanmış olan OBM matematiksel bir karar verme yötemidir.

ME 583          Endüstriyel Hata Tespiti ve Teşhisi                       (3-0)3              AKTS: 8

Hata tesbiti ve teşhisine giriş. Zaman ve frekans analizinde genel kavramlar. Parametre kestirim metodları. Parametrik olmayan karekterizasyon yolları. Entropi bazlı nonlineer teknikler. Olasılıksal teknikler. İleri spektral analiz. Güvenilirlik. Dağınık algılama.

ME 587          Mikrodenetleyicili Gömülü Sistemler                    (3-0)3              AKTS: 8

Mikrodenetleyiciler, gömülü kontrol, mikrodenetleyici mimarisi, programlama teknikleri ve seçilen bir fiziksel kontrol uygulamasının bir makine/ekipman üzerinde uygulanması.

ME 590          Mühendislikte Analitik Teknikler                          (3-0)3              AKTS: 7

Adi diferansiyel denklemler. Ordinary diferansiyel denklemlerin seri çözümleri. Frobenius metodu. Laplace dönüşümü. Fourier serileri. Sınır koşulları. Kısmi diferansiyel denklemler. Değişkenlerine ayırma yöntemi. Bessel, Gamma fonksiyonları. Legendre polinomları.

Elektrik – Elektronik Mühendisliği

EE 502           Doğrusal Sistem Kuramı                                  (3-0) 3                        AKTS: 9

Doğrusal uzaylar, normlu doğrusal uzaylar, metrik uzaylar, Hilbert uzayı, doğrusal dönümlerin matris gösterimi, taban değiştirme. Diferansiyel denklemlerin temel kuramları. Dinamik sistemler. Durum geçiş matrisi, impuls yanıt matrisi. Özdeğer ve özvektörlerin dinamik yorumu. Minimal değer polinomları, matris fonksiyonu, sınırlı giriş ve sınırlı çıkış kararlılığı, denge noktaları, Liapunov’un kararlılık yaklaşımı.Cebirsel denklik, kontrol edilebilirlik, gözlenebilirlik, minimal gerçekleştirme teoremi.

EE 503           İşlemsel Araştırma İçin Matematik ve Eniyileme             (3-0) 3               AKTS: 9

Gruplar ve alanlar, vektör uzaylar, doğrusal dönümler. Gauss-Jordan yöntemi. Gram-Schmidt yöntemi. Bileşik uzay. Hiperdüzlemler. Dışbükey polihedron. Doğrusal eşitsizlikler. Pozitif özümler için Tucker kuramı. Minkowski’nin kuramı, özdeğer ve özvektör problemleri, matrislerde kesinlik, Jordan Kanonik biçim kuramı. Rn üzerinde eniyileme kuramı: Sınırlı enkükleme problemleri, doğrusal programlama problemleri, Lagrange çarpım kuramı, Eşitsizlik kısıtlamaları için Kuhn-Tucker şartları, dışbükey programlama.

EE 532     Dinamik Sistemler için Stokastik Analiz ve Kestirim           (3-0)3          AKTS: 9

Doğrusal cebir ve doğrusal sistemler tekrarı; Kestirim kuramı temel kavramları: En büyük olabilirlik, en büyük sonsal, en küçük kareler, en az ortalama kareler kestirimleri. Yanlılık, varyans, ortalama kareleme hatası, tuttarlılık, etkinlik. Statik sistemler icin doğrusal kestirim: En küçük kareler ve polinom yöntemleri, Doğrusal Dinamik Sistemlere Raslantısal Girişler. Doğrusal Dinamik Sistemler için durum kestirimi: Kalman süzgeci. Doğrusal olmayan dinamik sistemler icin durum kestirimi: Genişletilmiş Kalman süzgeci, parçaçık süzgeci, kokusuz Kalman süzgeci. Stokastik Diferansiyel Denklemler.

EE 533           Sayısal İşaret İşleme                                    (3-0)3                                 AKTS: 9

Sürekli-zaman işaretlerinde örnekleme ve nicemleme. Çok oranlı sayısal işaret işleme. Doğrusal zamanla değişmeyen sistemlerde dönüşüm analizi: Rasyonel sistem fonksiyonlarının frekans tepkisi, kararlılık ve nedensellik. Sayısal süzgeç tasarım teknikleri: FIR ve IIR süzgeçler. Sonlu yazmaç uzunluğu etkileri. Pencerelemenin özellikleri ve kısa-süreli Fourier dönüşüm analizi. Zaman-frekans temsillerine giriş. DFT, FFT teknikleri ve hesaplamalar. Uygulamalı DSP projesi.

EE 556           Doğrusal Olmayan Sistemlerin Çözümlenmesi                  (3-0) 3            AKTS: 9

Doğrusal olmayan diferansiyel denklemler, zorlanmış normlar ve matris ölütleri, ikinci dereceden sistemler, doğrultma metodları, Lur’e problemi. Giriş-çıkş kararlılığı, doğrusal zaman-değişmez geri beslemeli sistemler; Diferansiyel geometrik metodlar. Frobenius kuramı, ulaşabilirlik ve gözlenebilirlik, geri besleme doğrultma, doğrultulabilir sistemlerin kararlılığı.

EE 559           Doğrusal Olmayan Denetçi Tasarımı                          (3-0) 3                      AKTS: 9

Bu derste, doğrusal olmayan kontrol tekniklerinin doğrusal olanlara olan avantajları işlenecektir. Doğrusal olmayan sistemlerin kontrolü için kullanılan Lyapunov tarzı yöntemler sunulacaktır. Uyarlamalı, gürbüz, kayan-mod, öğrenmeli, edilgenliğe dayalı ve filtrelere dayalı kontrol metodları takip edilecek konular arasındadır.

 

 

İnşaat Mühendisliği:

CE 501           Mühendislikte İleri Analitik Metodlar                              (3-0)3              AKTS: 8

Isı Akışı.Değişkenleri ayırma metodu.Fourier serileri.Lineer olmayan kısmı diferansiyel denklemler.Karakteristik metodu.Fourier ve Laplace dönüşümleri.

CE 506           Hidrolojik Zaman Serileri Analizi                          (3-0)3              AKTS: 7       

İstatistiki metotların hidrolojik serilerin analizi ve modeli için uygulanması. Zaman serisi metodu kullanarak istatistiki benzetme ve hidrolojik değişkenlerin önceden tahmin edilmesi.

CE 507           Hidrolik Yapıların Projelendirilmesi                                 (3-0)3              AKTS: 7

Hazneler,taşıma savağı,nehir ıslahı problemleri,geçiş yapılarının,kanal sistemlerinin ve hidrolik makinelerin hidrolik projelendirme kriteri ve problemleri. Sel kontrolü,su temini,sulama,yeniden yaratma,kanalizasyon ve denizcilik için çok amaçlı projelendirme çalışması. Kıyı mühendisliği,haliçler ve limanlar.

CE 511           Kıyı Mühendisliği                                                                (3-0)3              AKTS: 8

Denizsel dinamik yöntemlerle (dalgalar,akıntılar ve gelgit) kıyı bölgelerinin (kumsallar, limanlar, yapılar ve haliçler) ilişkisi ve bu ilişi neticesinde meydana gelebilecek aksi tesirlerin mühendislik yöntemleriyle engellenmesi.

CE 513           Elastisite Teorisi                                                                  (3-0)3              AKTS: 7

Elastisitenin temel denklemleri.Yüzeysel basınç ve esneme.Çubukların eğilmesi ve burkulması.Değişken ve yaklaşık metotlara giriş.

CE 518           Deprem Mühendisliği                                                         (3-0)3              AKTS: 7

Deprem hususiyeti; sismik yükler; doğrusal ve doğrusal olmayan davranış; yapıların depreme karşı analiz ve tasarımı.

CE 519           İleri Çelik Yapı Tasarımı                                                    (3-0)3              AKTS: 7

Çelik kolon ve çerçeve yapının burkulmalara karşı tasarımı.Çelik plaka kiriş tasarımı.Çelik-beton karma tasarımı.Bağlantı tasarımı.

CE 521           Betonarme Elemanlar                                                         (3-0)3              AKTS: 7

Betonarme elemanların davranışı. Şartnamelerin kritik irdelenmesi. Sınır durumlar. Ankraj ve takviyedeki kuvvet gelişimi. Kayma. Burulma.

CE 526           İleri Zemin Mekaniği II                                                      (3-0)3              AKTS: 7

Yıkılma kavramı ve teorileri. Mohr-Coulomb yıkılma kriteri. Toprak parçaları arasındaki kesme direnci. Kesme test metotları. Boş basınç parametreleri. Kahezyonsuz ve kohezyonlu zeminlerde kesme mukavemeti. Denge Analiz tipleri.

CE 527           İleri Zemin Mekaniği I                                                        (3-0)3              AKTS: 8

Zeminlerin tabiatı. Zemin kütlesindeki gerilmeler. Gerilmelerin durumu. Gerilme yönleri. Etkinlik gerilme prensibi. Gerilme-deformasyon ilişkisi. Elastik teori kavramları. Zeminde kapilar çekme, şişme ve büzülme. Konsolidasyon teorisi. Kumlarda oturma.

CE 528           Zemin Davranışının Değerlendirilmesi                              (3-0)3              AKTS: 7

Zeminin mikroskop altındaki durumu. Killi zeminlerin davranışına fiziksel -kimyasal prensiplerin uygulanması. Kil minorolojisi. Çift kat özellikleri. Zemin dokusu ve yapısı. Zemin oluşumu ve zemin özellikleri. Zemin yapısına ve kompozisyonuna bağlı zemin davranışı.

CE 529           Zemin Dinamiği                                                                   (3-0)3              AKTS: 8

Temel titremeler. Makinalar için temel projesi. Geçici ve tekrarlayıcı yüklemelerde zeminin gerilme-deformasyon davranışı. Depremlerin yapılardaki etkileri. Zemin tabakasıyla çoğaltma. Bina tepkisinde temelin etkisi. Zemin dinamiğine uygulanan blok sistemlerinin dinamiği.

CE 541           Yapısal Güvenlik                                                                 (3-0)3              AKTS: 7

Gelişmekte olan yapısal güvenirlik alanında teori ve tasarım uygulamalarındaki gelişmeleri sunmayı amaçlar. Yapısal güvenlik ölçüleri,yük modelleri,sistem güvenliği,optimum güvenlik seviyeleri ve optimum güvenlik seviyeleri ve optimum yapı kodları konusundaki temel olguları içerir.

CE 543     Yapı Temellerinin İleri Tasarımı ve İnşası                             (3-0)3              AKTS: 7

Çeşitli yapıların sığ ve derin temellerinin tasarımı ve inşası, yapısal yük taşıyan ve zemine oturan döşemeler, münferit veya bitişik sömeller, (kazıklı/kazıksız) radye temeller, fore kazıklar, prefabrik ve yerinde dökme deplasman kazıkları, istinat veya ankraj amaçlı kazıklar.

CE 550           Geoteknik Deprem Mühendisliği                           (3-0)3              AKTS: 8

Sismoloji genel kavramı, depremler ve kuvvetli zemin hareketlerine giriş ile başlanır. Dalga yayılımı prensibi kullanılarak arazi davranış analizleri geliştirilir ve sıvılaşma, sismik yamaç stabilitesi ve istinat duvarları tasarımı gibi önemli problemlerin kavranması sağlanır.

CE 551           Optimizasyon ve Tasarım                                                   (3-0)3              AKTS: 7

Çalışma araştırmasına giriş. En iyi şekilde kullanma teknikleri. Doğrusal programlama, dinamik programlama ve doğrusal olmayan programlama. Su kalitesine, hava kalitesine ve atık yönetimine uygulanması.

CE 572           Yapı Kontrolü                                                                     (3-0)3              AKTS: 8

Yapısal sistemlerde kontrol uygulaması en iyi kompleks sistem teorisi ile anlaşılabilinmektedir. Bunun ışığında analiz ve cebir yöntemler öğretilecektir. Yapıların kontrol edilebilirlik ve gözlemlenebilirlik dereceleri tayin edilir, geri besleme ve optimal kontrol ile yapıların dış etkenlere karşı (deprem, rüzgar, gibi) istenen performansı göstermeleri sağlanır. Dersin sonunda öğrenciler çeşitli yapısal sistemler için optimum kontrol ve geri besleme için gözlemci yasaları tasarlayabileceklerdir.

 

Diğer Bölümler

CENG 501     İstatistiksel Veri İşlemeye Giriş                                          (3-0)3              AKTS: 9

Veri işleme için Organizasyon Bilgisayar ve istatistik tekniklerinin uygulanması.  Kodlama,hazırlama, satın alma (bilgisayar olan ve olmayan), tarama ve azaltma açısından veri  işlemesi ; özetleme, tablolama ve analiz; rasgele değişkenler, istatistiksel tahmin ve hipotez testleri, numaralandırılmış veri analizi, doğrusal modeller (varyans regresyon, korelasyon, analiz ).

CP 790     İstatistiksel Modelleme ve Tahmin Yöntemleri                                           (3-0) 3                  AKTS: 7

Çoklukla stokastik davranışlar gösteren kentsel fenomenlerin modellenmesi eğitimi ve öğrenciyi literatürde yaygın olarak kullanılan stokastik ve istatistiksel modellemeleri takip edebilecek ve tartışabilecek duruma getirmek.

Alan 2: Bina Enerji Performansı:

Seçmeli Dersler

Enerji Mühendisliği

ENE 556        Enerji Mühendisliği Çalışmaları                                        (1-4)3              AKTS: 8

Bir grup veya bireysel tasarım projeleri. Tasarım çalışması öğrencinin mühendislik geçmişine bağlı birçok konuları kapsar ve tasarım kavramı, teknik analiz, ekonomik ve emniyet incelemeleri bunlara dahildir. Bir rapor ve sözlü savunma istenecektir.

Ö.K. öğretim üyesinin onayı.

ENE 572        Enerji Ekonomisi ve İşletmeciliği                                       (3-0)3              AKTS: 8

Enerji ekonomisi ve işletmeciliğine giriş Ekonomi ve karar verme mekanizması. Yatırım ve karar verme mekanizması. Yatırım analizi ve kararı. Enerji ekonomisi ve işletmesinde kullanılan teknikler. Başa-baş analizi. Lineer programlama. Lineer programları içeren problemler. Fiyat analizi.

ENE 580        Enerji Mühendisliğinde Özel Konular                              (3-0)3              AKTS: 8

Enerji mühendisliğinde özel konular, yönlendirilmiş grup çalışması ile yürütülür. 

ENE 590        Teknik Rapor Yazımı                                                         (0-2)Kredisiz             AKTS: 8

Süreli yayın makalelerinin, raporların, tezin hazırlanması ve yürütülmesi. Araştırma metodları. Taslak ve düzeltme yöntemleri. Tez tasarımı. Dergi makaleleri ve raporların yazımı.

Makina Mühendisliği

ME 523          Isı İletimi                                                                              (3-0) 3             AKTS: 8

Isı iletiminin temelleri. Kartezyen,  Silindirik ve Küresel koordinat sistemlerinde değişkenlerine ayırma yöntemi. Duhamel teoremi. Tek boyutlu kompozit ortamlarda ısı iletimi. Yaklaşık analitik yöntemler. Integral dönüşüm tekniği.

ME 524          Deney Tasarımı                                                        (1-4)3              AKTS: 8

Giriş. Temel istatistiksel kavramlar. Laboratuvar hesaplamalarında “spreadsheet” program kullanımı. Deneysel varyasyonun doğası. “Spreadsheet” ler kullanılarak grafik ve tablo yapımı. ANOVA tablolarına giriş. Latin-square deney tasarımlarında, Faktoriyel deney tasarımlarında, Box-Hunter deney tasarımlarında ve Ruggedness test tasarımlarında “spreadsheet” programlarının kullanılması.

ME 532          Isı Taşınımı                                                               (3-0) 3             AKTS: 8

Laminer ve türbülanslı sınır tabaka akımlarında zorlanmış taşınım. Değişik yüzey sıcaklığı ve ısı akışı sınır koşulları altında iç ve dış akımlar. Benzeşim, değiskenlere ayırma, integral yöntemi ve süperpozisyon ile tam ve yaklaşık çözümlerin elde edilmesi. Reynolds benzeşimi. Yüksek hızlı akımlar. Doğal taşınım.

ME 534          İleri Akışkanlar Mekaniği                                      (3-0) 3             AKTS: 8

Temel kavramlar. Matematik altyapı. Akımın temel denklemleri. Hareket analizi. Kuvvet ve gerilme analizi. Akış teoremlerinin denklemleri. Sıkıştırılamaz potansiyel akım.

ME 536 Akışkanlar Dinamiğinde  Sayısal Yöntemler                 (3-0)3              AKTS: 8

Akışkanlar dinamiğinde temel denklemler. Denklemlerin boyutsuzlaştırılması, sınır şartlar, akış tiplerine göre denklemlerin basitleştirilmesi. Akışların matemetiksel olarak sınıflandırılması. “Vorticity-stream function” yaklaşımı. Temel değişken yaklaşımı. Basınç denklemi. Sonlu farklar yöntemi.  Difüzyon ve konveksiyon terimlerin sonlu farklar formu. Sınır şartların uygulanması. Sonlu hacimler yöntemi. SIMPLER algoritma.  Türbülans akışlar ve denkelmeleri. Standart k-ε modeli. Grid ağının oluşturulmasına giriş.

ME 590          Mühendislikte Analitik Teknikler                          (3-0)3              AKTS: 7

Adi diferansiyel denklemler. Ordinary diferansiyel denklemlerin seri çözümleri. Frobenius metodu. Laplace dönüşümü. Fourier serileri. Sınır koşulları. Kısmi diferansiyel denklemler. Değişkenlerine ayırma yöntemi. Bessel, Gamma fonksiyonları. Legendre polinomları.

Mimarlık

AR 581           Yapı Fiziği Temel İlkeleri                                       (2+2)3             AKTS: 8

Yapı fiziği temel konuları (yapıların ısıl performansları, mimari aydınlatma ve akustik) için giriş niteliğinde olan ve adı geçen konular için araştırma yöntemlerini öğrenip uygulayabilecekleri bir derstir. Eğitim metodu ödevler ve uygulama çalışmaları ile destekli teorik ders anlatımları olacaktır. Öğrencilerden yapıların ısıl performansları, mimari aydınlatma ve akustik konularında basit problemler üzerine araştırma yapılması ve rapor hazırlanması beklenmektedir. Teori ve uygulama arasında güçlü bir bağlantı kurulması amaçlanmaktadır.

AR 582           Enerji Etkin Tasarım                                              (3-0)3              AKTS: 7

 

Sürdürülebilir mimarlık kavramı çerçevesinde bina tasarımını sorgulamak, binalarda enerji kullanımında optimizasyonu sağlayacak bina kabuğu tasarımına yönelik bilgi ve beceri kazandırmak, binaların içerisinde bulunduğu iklim koşullarına bağlı olarak güneş enerjisinden en üst düzeyde yararlanmasını sağlayacak tasarım yöntemlerini öğretmek amaçlanmaktadır.

AR 583           Günışığı Tasarımı ve Analizi Temel İlkeleri                     (3-0)3             AKTS: 7

 

Dersin amacı,  yüksek lisans öğrencilerin yapı fiziği ana başlığı altında, yapıların günışığı aydınlatma tasarımı ve binaların günışığı performanslarının incelenmesi konuları için temel prensipleri ve araştırma yöntemlerini öğrenmelerini ve temel ölçümleri yapabilmelerini sağlamaktır.

AR 584           Bina Enerji Simülasyonuna Giriş                                     (3-0)3              AKTS: 7

 

Ders, öğrencilere enerji etkin tasarım yaklaşımının temellerini ortaya koyarken, binaların enerji simülasyonunu yapabilme konusunda becerilerini geliştirir. Derste, yapı fiziği bilgi alanı çerçevesince, binaların enerji performanslarının tahmin ve analizi için bilgisayar destekli tasarım araçları kullanılmaktadır.

AR 585           Binalarda Enerjinin Temelleri                                           (3-0)3              AKTS: 7

 

Enerji ve termodinamik odaklı bir bakış açısının geliştirilmesi için temel tanımlamalar ve enerjinin öneminin temelleri tanıtılacaktır. Saf maddenin özellikleri, termodinamiğin birinci ve ikinci yasaları ve iklimlendirmenin temelleri ve uygulamaları bu ders kapsamında incelenecektir.

 

AR 586           Binalarda Isı Transferi                                                       (3-0)3              AKTS: 7

 

Isı transferinin temelleri, bina kabuğundan olan ısı kayıp/kazanç uygulamaları ile birlikte tanıtılacaktır. Isı transfer mekanizmaları; ısı iletimi, taşınımı ve ışınımı, bu derste incelenecektir.

 

AR 588           Bina Uygulamalarında Sayısal Isı Geçişi ve Akışa Giriş             (3-0)3              AKTS: 7

 

Kartezyen ve silindirik koordinatlar için korunum denklemleri çıkartılacaktır. Kararlı ve zamana bağlı ısı iletim problemlerinin sayısal çözüm mantığı irdelenecek; sonrasında sayısal akışkanlar dinamiğinde laminer ve türbülanslı akış ve ısı geçişi problemleri bina uygulama bazlı incelenecektir.

AR 589           Enerji Etkin Aydınlatma Tasarımı                        (3-0)3              AKTS: 7

Bu ders, yapı fiziği temel konularına bağlı olarak aydınlatma tasarımı ve analizi, ile adı geçen konular için enerji etkinliğini değerlendirebilecekleri ve araştırma yöntemlerini öğrenip uygulayabilecekleri bir derstir. Eğitim yöntemi ödevler ve uygulama çalışmaları ile destekli teorik ders anlatımları olacaktır. Öğrencilerden aydınlatma tasarımı ve analizi konularında basit problemler üzerine araştırma yapılması ve rapor hazırlanması beklenmektedir. Teori ve uygulama arasında güçlü bir bağlantı kurulması amaçlanmaktadır.

AR 590           Bütünleşik Tasarım ve Yapı Bilgi Modelleme                  (3-0)3             AKTS: 7

Ders Yapı Bilgi Modelleme tabanlı Bilgisayar Destekli Tasarım sistemlerinde modellerin oluşturulması ve diğer disiplinlerin analiz yazılımlarına aktarımı üzerine odaklanmıştır. Öğrencilere parametrik modelleme araçları tanıtılacak ve oluşturdukları modelleri; strüktür, enerji, aydınlatma ve akustik analizler yapmak, maliyetini tahmin etmek ve yapımını planlamak üzere çeşitli formatlara nasıl dönüştürmeleri gerektiği gösterilecektir. Proje bazlı bir çalışmanın uygulamalı olarak yürütüleceği bu derste YBM teknolojisi altında yatan veritabanı ve varsayımlar açığa çıkarılırken, öğrencilere en son teknolojilerin disiplinlerarası işbirliğini desteklemekteki sınırlarını deneyimleme fırsatı da sağlayacaktır.

 

 

Diğer Bölümler

CHE 539        Bina İçi Hava Kirliliği                                             (3-0)3              AKTS: 7

Bina-içi hava kalitesi probleminin tespiti ve çözülmesi yöntemleri, bina karakteristikleri, örnek alma yöntemleri, kimyasal analizleri ve sonuçlarin değerlendirilmesi, kaynak karakterizasyonu ve kontrolu, bina hastalığı kavramları, öncül bina incelemesi, sistematik bina incelemesi, hasta bina sendromu, bina-içi hava kalitesi açısından havalandırma sistemleri

CENG 501                İstatistiksel Veri İşlemeye Giriş                  (3-0)3              AKTS:9

Veri İşleme için Organizasyon Bilgisayar ve istatistik tekniklerinin uygulanması. Kodlama, hazırlama, satın alma (bilgisayar olan ve olmayan),tarama ve azaltma açısından veri  işlemesi ; özetleme, tablolama ve analiz; rasgele değişkenler,istatistiksel tahmin ve hipotez testleri, numaralandırılmış veri analizi, doğrusal modeller (varyans regresyon, korelasyon, analiz).

CP 790              İstatistiksel Modelleme ve Tahmin Yöntemleri (3-0)3              AKTS: 7

 

Çoklukla stokastik davranışlar gösteren kentsel fenomenlerin modellenmesi eğitimi ve öğrenciyi literatürde yaygın olarak kullanılan stokastik ve istatistiksel modellemeleri takip edebilecek ve tartışabilecek duruma getirmek.